# Joseph-Louis Lagrange

**Joseph-Louis Lagrange**, gedoopt *Giuseppe Lodovico Lagrangia*, (Turijn, 25 januari 1736 – Parijs, 10 april 1813) was een wiskundige en astronoom van Italiaanse afkomst, die later in Frankrijk en Pruisen werkte.
Lagrange geldt als een van de meest vooraanstaande wiskundigen van de 18de eeuw, wellicht alleen vergelijkbaar met Leonhard Euler.

## Leven en werk[bewerken]

Zijn vader verloor het familiefortuin door speculatie. Lagrange zei hierover later dat hij zonder die tegenspoed nooit wiskundige zou zijn geworden.^{[1]}

Hij werd in 1756 ontdekt door Leonhard Euler, aan wie hij een verhandeling opstuurde over variatierekening, waarvan hij als de grondlegger kan worden beschouwd.

In 1764 trok hij dan naar Parijs en ontmoette de belangrijkste Franse wiskundigen in levenden lijve. Alexis-Claude Clairaut beschreef hem als "een jongeman, niet minder opmerkelijk om zijn talenten dan om zijn bescheidenheid; zijn temperament is zachtaardig en melancholisch; hij kent geen ander plezier dan de studie."^{[1]}

Hij ontwikkelde zich tot een van de twee grootste wiskundigen van de 18e eeuw (samen met Euler). Hij werkte onder andere aan partiële differentiaalvergelijkingen, getaltheorie, analytische mechanica (hij zag de mechanica als een soort wiskunde) en aan problemen uit de astronomie, met name het drielichamenprobleem. Zijn resultaten werden gekenmerkt door algemeenheid en volledigheid; uitwerking van specifieke toepassingen liet hij graag aan anderen over.

Het Lagrange-formalisme is een generalisatie van de bewegingswetten van Newton, waarin het aantal plaatscoördinaten gelijk is aan het aantal vrijheidsgraden van beweging van het beschouwde mechanische systeem. De beperkingen van de bewegingsvrijheid van het systeem zitten verwerkt in het gekozen 'gegeneraliseerde' coördinatenstelsel. Dit formalisme speelt een centrale rol in zowel de geavanceerde klassieke mechanica als in de kwantummechanica. Ook het Lagrangepunt en de multiplicatoren van Lagrange zijn naar hem genoemd. Hij is daarnaast bekend vanwege de middelwaardestelling uit de differentiaalrekening.

Lagrange was een zwijgzame, gesloten man die niet van ruzie hield; als iemand anders de eer opstreek van een idee van hem, liet hij het maar zo. Hij had immers toch al genoeg prestaties op zijn naam staan. Van 1766 tot 1787 werkte hij in Berlijn voor Frederik II van Pruisen. Op aanraden van de hofdames trouwde hij, maar zijn vrouw stierf al binnen enkele jaren, kinderloos.

Na de dood van Frederik verhuisde hij naar Parijs. Rond 1790 viel hij ten prooi aan neerslachtigheid en eenzaamheid. Hij hertrouwde in 1792 met Renée-Françoise-Adélaïde Le Monnier, dochter van zijn collega Pierre Charles Le Monnier. De laatste 20 jaar van zijn leven waren gelukkig en wiskundig productief.^{[1]}

Naast zijn wetenschappelijke werkzaamheid trad hij op als lid van het 'Bureau des Longitudes' en werkte als zodanig mee aan de invoering van het metrieke stelsel. Hij was ook lid van de Sénat Conservateur, mede op grond waarvan hij in 1808 werd verheven tot graaf. Na een ernstige ziekte overleed hij op 10 april 1813.

## Wetenswaardigheid[bewerken]

Hoewel hij in Turijn geboren was, was hij van vaders zijde van Franse afkomst. Hij werd na zijn dood bijgezet in het Panthéon als een van de verdienstelijkste Fransen aller tijden. Bovendien is zijn naam als een van de 72 "Fransen" op de Eiffeltoren gegrift.

## Werk[bewerken]

*Sur la solution des problèmes indéterminés*(1766–1770)*Mécanique analytique*(1788, 21815; m. biogr.)*Théorie des fonctions analytiques*(1797, 31847)*Traité de la résolution des équations numériques de tous degrés*(1798)*Leçons sur le calcul des fonctions*(1806)*Œuvres*(14 delen, 1867–1892)

## Literatuur[bewerken]

- Carl Boyer, U.C. Merzbach:
*A History of mathematics*, Wiley, New York, 1968, 1991.

## Zie ook[bewerken]

- Lagrange-multiplicator
- Lagrange-polynoom
- Lagrangiaan
- Vier-kwadratenstelling van Lagrange
- Stelling van Lagrange (groepentheorie)
- Lagrangepunt

## Externe link[bewerken]

- (en) Anecdotes

Bronnen, noten en/of referenties |

1791: Honoré Gabriel de Riqueti, graaf van Mirabeau · Voltaire · 1793: Louis-Michel Lepeletier de Saint-Fargeau · Auguste Marie Henri Picot de Dampierre · 1806: François Denis Tronchet · Claude-Louis Petiet · 1807: Jean-Baptiste-Pierre Bevière · Louis-Joseph-Charles-Amable d'Albert de Luynes · Jean-Étienne-Marie Portalis · Louis-Pierre-Pantaléon Resnier · 1808: Antoine-César de Choiseul-Praslin · Jean-Frédéric Perregaux · Jean-Pierre Firmin Malher · Pierre Jean Georges Cabanis · François Barthélemy Beguinot · 1809: Girolamo Luigi Durazzo · Jean-Baptiste Papin · Joseph-Marie Vien · Pierre Garnier de Laboissière · Justin Bonaventure Morard de Galles · Jean-Pierre Sers · Emmanuel Crétet · 1810: Louis Charles Vincent Le Blond de Saint-Hilaire · Jean Lannes · Giovanni Battista Caprara · Charles Pierre Claret de Fleurieu · Jean-Baptiste Treilhard · 1811: Nicolas Marie Songis des Courbons · Charles Erskine de Kellie · Alexandre-Antoine Hureau de Sénarmont · Michel Ordener · Louis Antoine de Bougainville · Ippolito Antonio Vincenti-Mareri · 1812: Jan Willem de Winter · Jean Marie Pierre Dorsenne · Auguste Jean-Gabriel de Caulaincourt · 1813: Joseph-Louis Lagrange · Jean-Ignace Jacqueminot · Hyacinthe-Hughes Timoléon de Cossé-Brissac · Justin de Viry · Jean Rousseau · Frédéric Henri Walther · 1814: Jean-Nicolas Démeunier · Jean Louis Ébenezel Reynier · Claude Ambroise Régnier · 1815: Claude Juste Alexandre Legrand · Antoine-Jean-Marie Thévenard · 1829: Jacques-Germain Soufflot · 1885: Victor Hugo · 1889: Théophile Malo Corret de La Tour d'Auvergne · Lazare Carnot · Jean-Baptiste Baudin · François Séverin Marceau · 1894: Marie François Sadi Carnot · 1907: Marcellin Berthelot · 1908: Émile Zola · 1920: Léon Gambetta · 1924: Jean Jaurès · 1933: Paul Painlevé · 1948: Paul Langevin · Jean Perrin · 1949: Félix Éboué · Victor Schoelcher · 1952: Louis Braille · 1964: Jean Moulin · 1987: René Cassin · 1988: Jean Monnet · 1989: Henri Grégoire · Gaspard Monge · Nicolas de Condorcet · 1995: Marie Curie · Pierre Curie · 1996: André Malraux · 2002: Alexandre Dumas père · 2011: Aimé Césaire

Wikibooks heeft meer over dit onderwerp: .
de methode van Lagrange |

Zie de categorie van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Joseph-Louis Lagrange |