Weesp

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Weesp
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Weesp Wapen van de gemeente Weesp
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Weesp (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Noord-Holland
Coördinaten 52° 31′ NB, 5° 3′ OL
Algemeen
Oppervlakte 21,83 km²
- land 20,51 km²
- water 1,32 km²
Inwoners (30 april 2017) 18.827?
(918 inw./km²)
Bestuurscentrum Weesp
Belangrijke verkeersaders A1 N236, Spoorlijn Weesp – Lelystad
Station(s) Weesp
Politiek
Burgemeester (lijst) B.J. van Bochove (CDA)
Bestuur WSP, GroenLinks, PvdA
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 35.500 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 222.000
WW-uitkeringen (2014) 41 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 1380-1383
Netnummer(s) 0294
CBS-code 0457
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10773
Website www.weesp.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Weesp
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Weesp (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente telt 18.827 inwoners (30 april 2017, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 21,88 km² (waarvan 1,21 km² water).

Weesp verkreeg in 1355 stadsrechten en groeide in de daaropvolgende eeuwen uit tot een vestingstad in de Oude en Nieuwe Hollandse Waterlinie. Jenever en bier, evenals cacao, waren lange tijd de economische drijfveren. Recenter groeide Weesp uit tot een forenzenstad voor het nabijgelegen Amsterdam.

Bestuurlijk is Weesp de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente, die als overige kernen De Horn en Uitermeer omvat. Na een referendum over de bestuurlijke toekomst in maart 2018 zal de gehele gemeente fuseren met de gemeente Amsterdam.

Geschiedenis[bewerken]

Eerste bewoning[bewerken]

De omgeving moet al lange tijd bewoond zijn geweest. Er zijn in Weesp resten gevonden van nederzettingen uit de zesde eeuw voor Christus.[1] In de Aetsveldsche polder ten zuiden van Weesp werd door de Stichting voor Bodemkartering uit Wageningen een vindplaats ontdekt uit de Midden- en Late IJzertijd. Uit het onderzoek kwam de conclusie dat omstreeks 300-200 v.Chr de oevers aan de Vecht intensief werden bewoond.

De eerste vermeldingen van Weesp stammen van omstreeks het jaar 1150 als Wispe of Wesopa.

Vesting Weesp[bewerken]

Voor 1355 had Weesp al een aarden en houten omwalling. Op 20 mei 1355 verleende Willem van Beieren, de graaf van Holland, stadsrechten aan Weesp. De stad lag namelijk strategisch aan de grens tussen het machtsgebied van de graven van Holland en de bisschop van Utrecht. De stad kreeg met de stadsrechten een eigen bestuur, eigen rechtspraak en ook werd het poorterrecht ingevoerd, dat noodzakelijk was voor de bewoners die een eigen beroep of bedrijf wensten uit te oefenen. Door het verlenen van deze stadsrechten en uitbreidingen daarop door Albrecht van Beieren en keizer Karel V, werd Weesp een welvarende stad. De stadsrechten maakten het ook mogelijk dat de stad zich beter kon verdedigen en vanaf 1517 werden er stenen stadsmuren gebouwd.

Kaart van Weesp 1812. Duidelijk zichtbaar zijn de nooit voltooide bastions, twee aan de noordkant en twee aan de westkant van de stad.

Na de Franse belegering in 1672 werd de verdediging van Weesp flink uitgebreid met vier bastions (oud-Nederlands vestingstelselstijl), waarvan twee op de Ossenmarkt, het door het graven van een gracht ontstane eiland in de Vecht. De vesting werd echter nooit voltooid. De overige vier bastions die in het ontwerpplan zaten werden niet gebouwd, waarschijnlijk door geldgebrek. Twee singels markeren de plaats waar deze bastions zouden komen.

In september 1787 trokken diverse Pruisische divisies Nederland binnen. De veldtocht verliep voorspoedig en in de nacht van 22 op 23 september viel de Pruisische bevelhebber Von Kalkreuth Weesp aan.[2] De aanval mislukte in de duisternis en de regen. De kanonnen ter ondersteuning van de Pruisische aanval konden door de modderige wegen niet worden aangevoerd, waar het geschut op de bastions van Weesp geen last van had.[2] De kanonnen vuurden op de aanvallers en toen de sluizen werden geopend om het land onder water te zetten, trokken de Pruisen zich terug.[2]

De vesting met het Torenfort aan de Ossenmarkt en de in de omgeving liggende forten maakten deel uit van de Hollandse Waterlinie en later ook van de Stelling van Amsterdam. Ten oosten van Weesp ligt Fort Uitermeer, ten zuidoosten het Fort bij Hinderdam en ten noorden de vestingstad Muiden.

Kaart van de oude vesting van Weesp

Stadsbeeld[bewerken]

Weesp met het Torenfort aan de Ossenmarkt op de voorgrond
De Weesper binnenstad

Bezienswaardigheden[bewerken]

Weesp heeft een historische binnenstad met:

In Weesp zijn diverse zie beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte. Verder heeft de stad ook een theater, genaamd de City of Wesopa. Ook heeft Weesp enkele oorlogsmonumenten.

Aetsveld[bewerken]

Ten zuiden van de Gooilandseweg is in de jaren tachtig een nieuwbouwwijk Aetsveld verrezen in de Over en Binnen Aetsveldsepolder. Dit gebied behoorde tot 1966 toe aan de voormalige gemeente Weesperkarspel. De wijk bestaat voornamelijk uit laagbouw. Ook zijn er een aantal voorzieningen zoals een supermarkt, snackbar en een sporthal. De wijk heeft maar één ontsluitingsweg, de G.J. Wiefferingdreef die van west naar oost met een halve cirkel door de wijk loopt.

Bloemendalerpolder[bewerken]

Aan de noordkant van Weesp, tegen de grens met Gooise Meren, ligt de Bloemendalerpolder, een veenweidegebied. Een deel van deze polder is bestemd voor woningbouw, waarmee in 2017 is begonnen.

Industrieterrein Noord[bewerken]

Aan de noordwestkant van Weesp tussen tussen de Weesperbrug en de spoorbrug Weesp, aan de oostzijde van het Amsterdam-Rijnkanaal bevindt zich het circa 70 hectare grote industrieterrein Noord.

Leeuwenveld[bewerken]

Aan de achterkant (noordzijde) van het station liggen de wijken Leeuwenveld 1 en Leeuwenveld 2. Leeuwenveld 3 is nog in aanbouw. Sinds 1997 is Leeuwenveld 1 bewoonbaar.

Politiek en bestuur[bewerken]

Topografische gemeentekaart van Weesp, december 2016)

Gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Weesp bestaat uit 17 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010 2014 2018
CDA 4 4 3 3 2 3
PvdA 4 2 3 2 2 2
VVD 4 4 2 3 2 2
Weesper Stadspartij - WSP - - 5 3 5 5
GroenLinks 2 2 2 2 3 3
D66 1 1 - 3 2 2
Artikel50 / DSB / WBGM - - - - 1 -
Algemeen Ouderen Verbond Weesp - 4 1 - - -
AOV/Unie55+ 2 - - - - -
Democratische Eenheidspartij - - 1 1 - -
Totaal 17 17 17 17 17 17

College van B&W[bewerken]

Het college van burgemeester en wethouders van Weesp bestaat uit:

  • Burgemeester: de heer B.J. van Bochove
  • Wethouders:
    • de heer P.J.M. Eijking (PvdA)
    • mevrouw A. Heijstee-Bolt (Weesper Stads Partij, WSP)
    • de heer H. Tuning (GroenLinks)
    • de heer J.A. Overmars (Weesper Stads Partij, WSP)
  • Secretaris: de heer M. de Haan

Fusie met gemeente Amsterdam[bewerken]

Weesp is enige tijd betrokken geweest in de plannen tot herindeling in het Gooi en de Vechtstreek. De gemeenteraad van Weesp had de wens uitgesproken om te fuseren met de gemeenten Bussum, Muiden en Naarden. De gemeente Bussum zag meer in een fusie met alleen Naarden. Uiteindelijk is er besloten tot een fusie per 1 januari 2016 van alleen Bussum, Naarden en Muiden, onder de naam Gooise Meren. In augustus 2013 besloot de provincie Noord-Holland dat Weesp voorlopig zelfstandig zou blijven. Weesp zou echter op korte termijn aansluiting zoeken bij hetzij Amsterdam, hetzij bij Gooise Meren.

In november 2017 maakte de gemeenteraad zijn voorkeur kenbaar voor een fusie met de gemeente Amsterdam. In de maand daarop besloot de raad een verzoek om een volksraadpleging te honoreren. Op 21 maart 2018, tijdens de gemeenteraadsverkiezingen, vond dit referendum plaats. De steun voor Amsterdam was met 57,4% het grootst, de steun voor Gooise Meren was 42,6%.[3] Op 26 maart 2018 koos de gemeenteraad definitief voor de gemeente Amsterdam.

De fusie zal in eerste instantie van ambtelijke[4] aard zijn, de bestuurlijke fusie[5] zal niet vóór 2022 plaatsvinden.[6]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Amsterdam       Gooise Meren 
 Amsterdam (Driemond Brosen windrose nl.svg   
 De Ronde Venen (Ut)   Stichtse Vecht (Ut), Wijdemeren   Hilversum 

Economie[bewerken]

Nijverheid was altijd belangrijk voor Weesp: bierbrouwerijen, jeneverstokerijen en cacaoproductie speelden eeuwenlang een rol in de lokale economie.

Bier en jenever[bewerken]

De Vecht bij Weesp

Vanwege het schone Vechtwater ontstond aan het einde van de middeleeuwen een enorme bierbrouwindustrie. In de topjaren produceerden de Weesper brouwers jaarlijks zo’n 20.000 vaten bier, oftewel tussen de 400.000 en 500.000 liter, waarvan overigens zo’n 10 procent door de inwoners van Weesp zelf wordt opgedronken. Toen boden de brouwerijen werk aan meer dan de helft van de circa 2400 inwoners die het stadje toen telde.

Vrij snel daarna kwamen de jeneverstokerijen naar de stad. Het productieproces voor bier en jenever kent veel overeenkomsten. Halverwege de 17de-eeuw telde de stad zo'n 60 kleine branderijen. Tot aan het einde van de 18de-eeuw was de Weesper jenever wereldberoemd. Naar verluidt nam de VOC alleen maar jenever uit Weesp mee aan boord. Na 1750 ging het bergafwaarts. Schiedam werd de concurrent. Ook de moutvoorziening van Amsterdam voor jenever, likeur en bier, die in de 17e en de eerste helft van de 18e eeuw nog voornamelijk uit Weesp kwam, was in 1771 al grotendeels in handen van Schiedam. Schiedam leverde dat jaar 90.000 liter moutwijn aan Amsterdam, tegen 26.000 uit Weesp. In 1772 werd nog wel besloten tot de bouw van het stadhuis, grotendeels betaald uit de opbrengst van accijns.

Anker jenever of 'Anchor Gin' was rond 1800 het bekendste jenevermerk uit Weesp. Er zijn kruiken gevonden tot in de Caribische Zee. In 1885 ging de laatste grote jeneverstokerij dicht.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Een Sprinter op de spoorbrug over de Vecht, nabij station Weesp

De belangrijkste doorgaande verkeersweg is de Gooilandseweg, onderdeel van de Provinciale weg N236. Aan de westkant, over de Weesperbrug naar Driemond, in de gemeente Amsterdam, heet de N236 simpelweg "Provincialeweg" en sluit bij het Gaasperpark aan op de Rijksweg A9 (afslag Weesp). Aan de oostkant gaat de Gooilandseweg over de Vechtbrug Uitermeer. Verder zuidoostelijk, in de gemeente Wijdemeren, bij de Ankeveense Plassen en 's-Graveland, wordt dit de Loodijk.

Naast het Station Weesp beschikt Weesp over een buslijn van het (Amsterdamse) GVB, twee buslijnen van Connexxion en een buurtbus van Syntus Utrecht. De buslijnen, behalve 110, hebben een beperkte dienstregeling. (niet 's-avonds en/of zaterdag of zondag)

249, één rit voor scholieren in de ochtendspits van Duivendrecht en Amsterdam-Zuidoost naar school in Weesp

Geboren in Weesp[bewerken]

Stedenband[bewerken]

Trivia[bewerken]

  • Een (geboren) Weesper wordt ook wel een Weesper mop genoemd; vernoemd naar het plaatselijke amandelkoekje.
  • Wispe bier komt uit Weesp en wordt gebrouwen door de Wispe Brouwerij sinds 2009.
  • In het gemeentearchief van Weesp ligt één van Nederlands oudste recepten voor jenever. Uit 1630. In 2016 is daar weer jenever van gemaakt door Anker Weesp.
  • Tot 1966 was het gemeentehuis van de voormalige gemeente Weesperkarspel gevestigd in een herenhuis aan de Hoogstraat in Weesp. Dit herenhuis is nu particulier bezit.[7]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]